Mặc dù thuật ngữ “viêm não” có nghĩa là tình trạng viêm của não, song nó thường được dùng để chỉ viêm não do virus. Bệnh thường có 2 thể là tiên phát và thứ phát. Viêm não tiên phát là nhiễm virus trực tiếp ở não và tuỷ sống. còn trong viêm não thứ phát, nhiễm virus xảy ra đầu tiên ở nơi khác trong cơ thể và sau đó đi lên não.
Dấu hiệu và triệu chứng
Phần lớn người bị viêm não virus chỉ có triệu chứng nhẹ – đau đầu, vật vã hoặc thờ ơ – hoặc không có triệu chứng, và bệnh thường không kéo dài. Những trường hợp nghiêm trọng có thể gây ra ngủ gà, lú lẫn và mất định hướng, co giật, sốt đột ngột, đau đầu nhiều, buồn nôn và nôn, cứng gáy và thóp phồng.
Những triệu chứng cấp tính ở người lớn gồm thay đổi ý thức hoặc rối loạn tâm thần. Ở trẻ nhỏ, dấu hiệu chính là cứng gáy và thóp phồng. Ở trẻ lớn, các triệu chứng chính là đau đầu dữ dội, thay đổi tính cách đột ngột, lú lẫn và sợ ánh sáng.
Nguyên nhân
Những nguyên nhân hay gặp nhất gây viêm não là:
- Virus viêm não Nhật Bản B
- Virus herpes, bao gồm virus herpes simplex virus, virus thuỷ đậu (varicella-zoster virus), virus Epstein-Barr.
- Arboviruses
- Vi khuẩn và ký sinh trùng
Xét nghiệm và chẩn đoán
Chọc dịch não tuỷ: xét nghiệm dịch não tuỷ có thể phát hiện thấy nhiễm trùng hoặc tăng bạch cầu, cũng như phát hiện virus trong dịch não tuỷ bằng xét nghiệm AND.
Điện não đồ: Kết quả ĐNĐ bất thường có thể gợi ý viêm não, nưhng kết quả bình thường không loại trừ được bệnh.
Chụp não: Chụp cắt lớp vi tính hoặc chụp cộng hưởng từ cho thể cho thấy não bị phù nề. Khi nghi ngờ viêm não, chụp não thườgn được tiến hành trước khi chọc dịch não tuỷ để tìm bằng chứng của tăng áp lực nội sọ.
Sinh thiết não: trong một số ít trường hợp khi xét nghiệm AND, hoặc MRI không chẩn đoán được viêm não do herpes simplex.
Xét nghiệm máu tìm kháng thể hoặc nuôi cấy virus.
Điều trị
- Trường hợp nhẹ: nghỉ ngơi đầy đủ, tăng cường dinh dưỡng, bao gồm uống đủ nước, để hệ miễn dịch đủ sức chống lại nhiễm trùng. Thuốc giảm đau chống viêm để giảm đau đầu và phù nề não. Thuốc chống co giật trong trường hợp có co giật.
- Một số virus, nhất là virus herpes simplex và varicella-zoster đáp ứng tốt với các thuốc chống virus như acyclovir và ganciclovir.
- Liệu pháp interferon cũng đang được thử nghiệm trong điều trị viêm não do virus..
Phòng bệnh
Cách phòng bệnh tốt nhất là tránh những virus gây bệnh. điều này bao gồm phòng ngừa nhiễm herpes sinh dục, tiêm chủng đầy đủ, diệt muỗi và áp dụng các biện pháp bảo vệ để tránh không bị muỗi đốt.
